Volmaakt ontheemd
Roepaen verslaat 'voor de zoveelste keer naar Paradiso' niet enkel op punten, het slaat het knock-out. Hoe logisch is het dat het genot van een concert zo intens verhoogd wordt, omdat jij als luisteraar, en zij als muzikante, beide evenveel ontheemd zijn?
Ottersum, Gennep, de Ooipolder... Nijmegen - elke stad - lijkt duizenden kilometers ver weg. Het hamerende zondagochtendgebeier van de klok van Ottersum waait over ooit ondergelopen polderlandschap. Groen is het haar van de enige punker uit Gennep, stalen de glimlach van een vriend die ronkend het dorp uit rijdt. De Niersdijk kronkelt er naief door het zonnige landschap. Een landschap waar oudere dames met open strohoeden fietsen, paardenstaarten wapperend in een wind die niemand kwaad doet.
Het Ottersumse klokgeluid - aan de overkant van het door een zwaan doorkliefde water - bereikt na twee minuten een van de drie kerktorens van Gennep, die als gestoken ook maar begint te luiden. Het geluid schalt over het dorp, dat een vrijplaats lijkt voor amateurwielrenners, het dorp waar elke zondag trots de banier uitgehangen wordt ("Heden speelt Vitesse '80").
Hier wordt de tijd niet de maat genomen, voelt 24 uur als drie weken. Het regelt zich allemaal vanzelf wel, die tijd. Een scheidsrechterfluitje klinkt, ergens op een onzichtbaar amateurveld...
Wie is er daar meer in den vreemde? Anna Ternheim, die middag spelend in een voormalig klooster in Ottersum, of ik? Ik durf niet te gokken, maar het zal elkaar niet veel ontlopen. Ik ken het leven in een uithoek, in een door razende actualiteit vergeten stuk klei. Ik ben zelf uit die klei geschapen. Warme wieg voor blinde buitenstaanders, vluchtoord voor insiders die teveel zagen.
Maar geografie speelt geen rol meer. Randstad, Noordwest-Fryslân, Zweden... In Ottersum is iedereen even ver weg van de oorsprong. Een droom die voortduurt, het leven een wassen beeld. In onschuld onverschrokken als de heroïsche kerkklokken, die het niet zo nauw nemen met de tijd.
Op het podium staat een klein meisje, een grote vrouw. Detonerend afgekleed in zwart, en zich daar zelf pijnlijk van bewust. Een enkele keer dringt fel zonlicht door tot de zaal, stralend door het glas-in-lood dat enkel in nostalgie religie ademt.
De glans van goud. Ze glimlacht, en babbelt soms - onhandig vaak. Tegenover haar een zaal vol mensen, variërend van diehard-fans tot 65-plussers met een jaarabonnement op het programma van Roepaen, het zondagmatinee als verplichting; oude mannen die het hoofd al na twee nummers laten zakken. Niet omdat ze het niets vinden, maar omdat ze een kater hebben, een drankprobleem, of falen in het opbrengen van enige concentratie. Dementie tegenover een broeiende Noordeling.
Het zittende publiek is zó een heldere spiegel dat de aanblik van haar naaktheid haar wel móet raken, Anna. Zelfs een zwart gewaad verhult de ziel niet in Ottersum, om drie uur, zondagmiddag. Ze houdt zichzelf bijeen door haar liedjes te spelen. Zo eerlijk en mooi mogelijk. En het ís mooi, en eerlijk. Zo ondoet ze zich langzaam van haar kleding, haar bewapening tegen het vreemde, al vanaf het begin een symbool van ontheemdheid. Ze deelt met ons dat ze 'To Be Gone' eigenlijk maar een rotnummer vindt, want confronterend, en het haalt maar dingen overhoop.
De andere aanwezigen zijn er dan al niet meer, voor mij. Wel kippenvel, ontroering en een continuë stoot van warmte door het hart. Ze staat naakt op het podium, gekleed in zwart, met die glanzende, zilveren veer om haar hals. Haar hart een tedere huid. Glorieus.
En de tijd? Niemand die het nog weet.
Na afloop koop ik de EP My Secret. Wit hoesje, stempelopdruk, #000671. Anna heeft zich geposteerd op de rand van het podium, geduldig wachtend. Een rij mensen met handen vol cd's zwelt aan. Ik denk en denk, maar een basis ontbreekt. Wat te zeggen? Hoe dit gevoel over te brengen? Ratio vlucht schielijk door de nooduitgang. Ik ben volmaakt ontheemd.
Plots staan we oog in oog. Een kort maar geanimeerd gesprekje volgt. Ze luistert, praat, lacht, vraagt. Deelt. Haar ogen twinkelen. Met de stift in haar hand zit ze klaar om een persoonlijke boodschap te schrijven op het hoesje van My Secret. Ik vraag haar haar indruk van deze dag op te schrijven. Zij het een gedachte, een gevoel, een kleur of een ervaring... Hoe ze ook maar terug zal kijken op deze dag.
(foto: moniiq)
Ze haalt de dop van de stift en begint te schrijven. Ze schrijft geconcentreerd, met een twijfelende glimlach op haar gezicht. Twaalf seconden later neem ik het hoesje van haar aan. Een glimlach, ik glimlach terug, en loop weg. De volgende in de rij staat al klaar. Geleund tegen de kerkmuur lees ik wat ze heeft geschreven...
Ze heeft me haar gevoel toevertrouwd, ontwapenend en eerlijk geantwoord op mijn open vraag. Met stift, op een cd-hoesje. Woorden als een brug tussen twee mensen; een vriendelijke flits, een begrijpend, veelzeggend knikje. Met uitlopende, in het niets oplossende slingers van inkt aan de 'y' en 'a'. Woorden die een intiem, gedeeld gevoel uitspreken, woorden met een twinkeling in de ogen.
Our secret. Ontheemden onder elkaar.
(Anna Ternheim, Cultureel Podium Roepaen, Ottersum, 25 maart 2007)
Kinderlijke blijdschap verloren en hervonden
Omar schreef me een prikkelende, uitnodigende brief over Person Pitch, het nieuwe album van Panda Bear. Het instigeerde een doordachte reactie.
Over de erotiek van surfplanken, tunnelvisionair Brian Wilson en hoe het bijzetten van een pop-monument in het museum dé manier is om op vrijgevochten en respectvolle wijze een hedonistische, rituele dans uit te voeren op een platgetreden graf.
Staar even naar de voortreffelijke hoes. En lees vervolgens onze briefwisseling bij De Subjectivisten.
