2008 #05 - Jacaszek
So Little
I said so little.
Days were short.
Short days.
Short nights.
Short years.
I said so little.
I couldn't keep up.
My heart grew weary
From joy,
Despair,
Ardor,
Hope.
The jaws of Leviathan
Were closing upon me.
Naked, I lay on the shores
Of desert islands.
The white whale of the world
Hauled me down to its pit.
And now I don't know
What in all that was real.
Czeslaw Milosz
Een neo-klassieke vertolking van een sluimerende apocalypse, of een nachtmerrie waaruit toch nog te ontsnappen valt? Componist Michał Jacaszek’s indrukwekkende ‘Treny’ doet me twijfelen, twijfelen. Ik kom er niet goed uit. Ik kan haast niet anders dan ademloos luisteren naar deze plaat. De gedachten dwalen wel, maar los van de muziek komen ze nooit, niet compleet. Strak gelijnde vliegers die mogen deinen, de wind mogen bewonderen en aan de vrijheid ruiken, maar nooit ontkomen. De muziek bepaalt, stuurt, dwingt.
‘Treny’ is qua productie erg ruimtelijk, maar heeft compositorisch iets hermetisch, iets claustrofobisch. Ondanks de organisch aan- en afzwellende strijkers, ondanks de mysterieuze lichtpuntjes aan de hemel – een trage beat die als de laatste hartslag afsterft maar schoonheid ademt, een melodie die zich even aan het strakke stramien ontworstelt, geluiden die een echo slaan in de ruimte…
Ze blijken een schitterend bedrog. Even geloof ik dat ik niet droom, maar daar klinken alweer dreigende voetstappen, fluisterende stemmen vanuit het schijnbare niets, en engelengezang dat geheel van buiten de muziek uit mijn ervaring lijdzaam begeleidt, vergeefs troost probeert te bieden.
Er is geen ontsnappen aan de grauwheid, aan de gruwelen die zich onder de pianoklanken hebben verstopt. Ze laten zich niet zien, maar je weet dat ze er zijn. ‘Treny’ drukt zwaar op mijn gemoed. Een indrukwekkend droefgeestig, bloedmooi modern requiem, dat me elke keer met meer vragen achterlaat.
Is dit echt? Is het een gevoel of een ervaring? Of beide? Jacaszek’s landgenoot Ceslaw Milosz brengt dat het beste onder woorden: “The white whale of the world / Hauled me down to its pit / And now I don't know / What in all that was real.”
Comments
Leuk verhaal!
Your comment
