2005 - #09 Alva Noto & Ryuichi Sakamoto – Insen
Piano in de sneeuw
Van alle platen uit dit lijstje heb ik Insen verreweg het minst vaak gedraaid. Luisteren naar Insen is me met zwaarte omgeven. Zoveel zwaarte dat het mijn kamer en mijn gezichtsveld doet verkleinen. Er komt druk te staan op mijn muren, mijn eigen vlees en bloed, mijn gedachten. Dat gevoel blijft, en is de volgende keer niet weggevaagd door onbevangenheid.
Ik weet dus waaraan ik begin als ik Insen opzet. Een dichte mist komt de kamer en oren indrijven: hangende pianoklanken en microscopische ruisdeeltjes, een onhoorbare, zwaar drukkende basdrone; deze muziek is moeilijk te verteren soms. Het sluit me eigenlijk op in mezelf. Bovendien kan ik niet anders dan er een serieus - zeg maar gerust ernstig - gezicht bij trekken, heb ik gemerkt. Nu ben ik dat wel gewend, maar een uur ernstig kijken doet hetzelfde met je gezichtsspieren als een uur lachen. Je verkrampt, je spieren worden stijf. Insen is stijve, topzware melancholie.
Maar wel zo zwaar dat het bijna niets kan wegen. Want deze plaat is paradoxaal genoeg ook erg meditatief, licht en wit. Blank, Japans. Eén beeld raak ik niet kwijt: Een piano in de sneeuw, de toetsen die schijnbaar uit zichzelf bewegen, en je hoort slechts perfecte stilte. Je kijkt uit je raam en ziet de piano daar staan, buiten, met de pootjes in de sneeuw, de meest wonderlijke muziek spelen. Terwijl het zo hard en onhoorbaar sneeuwt.
Insen is eigenlijk vrij simpel van opbouw. Ryuichi Sakamoto speelt piano, Carsten Nicolai (Alva Noto) voorziet die klanken van een onder- en overgrond. Sakamoto speelt bedachtzaam en traag, onverstoorbaar en eigen. Hij blijft veelal in hetzelfde segment spelen. Op een enkele hogere of hard aangeslagen lage toon na, zit er geen uitbundigheid in zijn spel. Hoe vrij hij ook speelt, er zit toch iets gereserveerds in: Dat kan wijsheid zijn, of spaarzaamheid. Zwijgende muziek. Zijn aanslagen lijken te blijven hangen in niet al te hoge toppen van bomen waar ik onderdoor loop. Hoe spaarzamer zijn spel, hoe drukkender de lucht.
Voor het tweede spoor zorgt Nicolai, met zijn minimale elektronische klanken van mysterie en glitchritmiek. Hij geeft de kale pianoklanken houvast, of beter: een lucht waarin ze kunnen blijven drijven. Hij is de man ook die het laat sneeuwen, die de zwarte piano doet blinken in het sneeuwwit. Af en toe trekt hij Sakamoto's tonen uiteen en speelt hij er mee, om met kleine deeltjes van één toon nieuwe tonen te construeren. Nicolai bestelt een hevige maar nauwelijks hoorbare bui van kleine flardjes ruis en geluidsvlokjes die door je hoofd gaat stormen. Maar de symbiose tussen de elektronica en de zo akoestisch, bijna ouderwets klinkende piano is zó volmaakt dat het de zwaarte plotseling ontstijgt.
Dat is het moment dat de druk van je schouders glijdt, dat die drukkende, verstikkende melancholie in lucht oplost. Kijk uit het raam: alles is wit, het sneeuwt hevig, de snelheid waarmee sneeuwvlokken de aarde raken is duizelingwekkend, maar je hoort niks. Het is zo stil als maar kan. Je gezicht trekt bij, spieren ontspannen. Het is alsof je ontwaakt in de naakte, bleke schoonheid van sneeuw. De melancholie van een zwaarmoedig makende regenbui wordt gegrepen en omgezet in spiegelend ijswater, onschuldig en puur.
Comments
ik vond insen altijd een fascinerende plaat, maar hij heeft me helaas nooit weten te betoveren. hij werd bij beluistering ongemerkt deel van de achtergrond, en dat bleek niet genoeg.
je omschrijving is echter weer van een klasse apart.
Your comment
